Yvonne Dröge Wendel * info * biography * cv * text XDJ * interview MG * text LS * tekst LS * text EG * 2010|2 * 2009|2 * 2009|1 * 2008|4 * 2008|3 * 2008|2 * 2008|1 * 2007|2 * 2007|1 * 2006|2 * 2006|1 * 2005|2 * 2005|1 * 2004|4 * 2004|3 * 2004|2 * 2004|1 * 2003|1 * 2002|2 * 2002|1 * 2001|3 * 2001|2 * 2001|1 * 2000|4 * 2000|3 * 2000|2 * 2000|1 * 1999|1 * 1998|2 * 1998|1 * 1997|2 * 1997|1 * 1996|2 * 1996|1 * 1995|2 * 1995|1 * 1994|2 * 1994|1 * 1993|2 * 1993|1 * 1992|2 * 1992|1 * credits *

onafhankelijksdag suriname 2008

Casco Projects

project site: www.universalpattern.nl

for Dutch see hereunder

interview Maaike Gottschal

Maaike Gottschal (MG): Where does your interest in Brabants Bont 1 come from?

Yvonne Dröge Wendel (YDW): In 1992, I was travelling in India when I came across Brabants Bont at a market in Mysore. The stall-holder claimed that the material was made in India, while I was sure it had been imported from Europe. This triggered a discussion. Back in Holland, I decided to question other people about the source of this red and white checked pattern. It seemed everyone had a different idea about it.

Which ideas exist regarding its origin?

The Germans say that the material hails from Bavaria, while Italians think it originated in northern Italy. The Dutch cite Brabant, and the English refer to Gingham 2. The pattern can be found nearly all over the world. It's remarkable that people are very precise in naming its place of origin.

What is the significance and use of the pattern in these different countries?

In Europe many people appear to associate the pattern with authenticity, for example with rural cuisine and picnics. In Japan, the material has a spiritual significance. Buddha statues are wrapped in the cloth and placed on graves to signify that a child has died. In Indonesia, the checked material is associated with the symbolisation of good and evil; the colours represent the competing powers. Where one colour overlaps the other, the two are reconciled. The male gods are depicted in a black and white variant, the female in red and white. English colonists introduced the material to South Africa where it is used for children's school uniforms. The material is still associated with the English colonization. The Masaii, a people from Africa, attribute another meaning to it. They claim that the pattern has belonged to them for thousands of years. Their herdsmen used to wear it and gradually it became part of their national costume. They wear it to cover their upper body. A neighbouring tribe, the Samburu, is completely clad in checked Boerenbont. The same is true of members of the Dagara family, who live principally in the province Bafoedji, close to the border of Burkina Faso and Ghana in West Africa.

How, in a certain culture does appropriation of this material come about?

In Sweden, for example, there was a seventeenth century political movement that opposed the luxury of the French court 3. Out of political awareness, people opted for red and white upholstery instead of brocade and gold.

Revolutionary Brabants Bont?

Yes, over time in Scandinavia this resulted in the pattern often being associated with progressive ideas. This differs from the European interpretation with its common, traditional associations.

What, according to books on textile history, is the official story of its roots?

Textile history has no unequivocal version either. If you were to ask an Italian textile historian, he would tell you a different story than his English counterpart. Both link the investigation to a different period. A common story in England is that the origin of the pattern lies in the village of Gingham. From England, it was subsequently exported to India to be woven and then spread throughout the world. Another frequently mentioned place of origin is France, where the material is known as Vichy after the city that manufactures it. To me it sounds highly improbable that the English or French first produced this characteristic pattern. During the period that complex patterns were being woven for some time in India, people in England and France were still wearing bearskins. I believe more in the idea of 'roots are routes' 4.

You began your research with the intention of discovering the origin of this pattern. What's your opinion on origin or cultural ownership as a result of the different theories you were confronted with?

I once studied textile history with the belief that it's possible to trace the distribution of fabrics back to their source. I was convinced that linear connections could be made. The research into this cloth pattern makes it clear that this is a naïve assumption. Everyone links ideas about origin and use to their own frame of reference. Cultural meaning is often derived from a small part, or time fragment of history. If an appropriated product is sufficiently promoted within a certain culture, most people take for granted that its origins lie there too.

Like Dutch tulips. Could you argue that the cultural identity of a product has more to do with local and contextual appropriation and promotion than with origin?

There's a certain sentiment to cultural symbolism. People are often emotionally involved with these national symbols. They become furious if you dare question the authenticity of their 'cultural ownership'. Discussions about cultural ownership and origin are often too emotionally charged. The simplicity of this 'universal pattern' however, makes it possible to discuss these complex themes. The project makes it especially clear that due to the many different stories about the roots of this red and white checked pattern, it's impossible to stick to one single version. The project shows that our way of thinking is largely based on forgery and always linked to human emotions and interpretations. The investigation into the fabric's origins can be seen as a sort of mathematical formula on how ideas about authenticity actually originate. This pattern is also a formal symbol, as it were, of its own history: Where the two colours overlap, the red and white checked pattern manifests itself as part of the cultural identity. Nobody regards Brabants Bont as a major issue, but I see this project as a good pretext to stimulate thinking on issues like cultural ownership and authenticity for example. How does the desire to be unique function; how correct is history? How important are objects and symbols in the construction of a cultural identity?

Running right through the story of cultural ownership are the fashion or political crazes instigated by Boerenbont, like its popular adoption by the London gay movement or the mania triggered by Brigitte Bardot 5 with her checked wedding dress.

Hence the project's title, Universal Pattern. The occurrence and diverse use of the red and white checked pattern is so enormous that I think there's more to it. That's why I also confronted scientists with these facts. Instead of fixing your attention solely on its locality, you can think from the perspective of other disciplines, like biology for instance, where our genes or brain structure fabricates an image of purity. Brabants Bont as a sort of binary code, a software structure aimed at pure organization. On the website, one contribution suggests that the universal is to be found in the red and white connection as it refers to our blood and bones. Last summer I had a long conversation with Rupert Sheldrake 6. He developed the theory of amorphous fields, which alleges that something that develops on one side of the world, automatically also originates on the other side. According to him, this weaving pattern is something that lies fixed in our universal memory. After the technique of weaving was discovered, the checked pattern followed of its own accord. There was a possibility that after some time people would start to use five white and five red threads and the pattern could originate in various places, independently from each other. Sheldrake proposed carrying out another 'universal pattern'-experiment, in which people with no knowledge of weaving would be put to work in different locations. The question is then - how long before the red and white pattern emerges?

1 Brabants Bont
After the Verenigde Oost-Indische Compagnie (Dutch East India Company) introduced the material in the seventeenth century, a textile industry also sprung up in Holland that produced various
variegated fabrics. Of these, the red and white checked Brabants Bont was the most successful.

2 Gingham
In the English Webster's 1913 Dictionary, 'Gingham' is described as follows: "A kind of cotton or linen cloth, usually in stripes or checks, the yarn of which is dyed before it is woven; distinguished from printed cotton or prints."
In another dictionary, the Fairchild Dictionary of Textiles, 'Gingham' is specified as having a national designation, either 'Madras', or French or Scottish Gingham. This dictionary states that the origin of 'Gingham' is to be found in Guingamp, a city in Brittany where the pattern was mass-produced. The Oxford Dictionary declares that the word 'Gingham' has Malay (archipelago in South East Asia) origins, where it means 'striped'. (see: website Universal Pattern)

3 Classical Swedish
In his description of the long tradition of the red and white checked pattern in Sweden, art historian and restorer Mikael Traung refers to the Gustavian style, a Swedish appropriation of the rococo style ('rococo with a blonde touch'). The red and white fabric was used by the nobility in the eighteenth century as covering for their richly ornamented furniture, when they left for their summer residences in the country. It served to protect the furniture against fading by sunlight. When the upper class lost much of its power and wealth due to changes in nineteenth century society, the red and white, or blue and white material that originally served only as covering, was henceforth used as furniture upholstery. It was a lot cheaper than the expensively embroidered and very fragile silk textiles that it replaced. IKEA took the ultimate step in making the pattern widely known and popularised its use. Traung explains: "One could say that IKEA, as global Swedish company, took the checked pattern from its peripheral role to make it a prominent decorative motif of the 'classic national' style. This was thanks to IKEA's special 'classic Swedish' design line, consisting mainly of modern versions of furniture and textiles in the Gustavian style, naturally with red and white checks. The red and white check was called 'Medevi-square' after a holiday resort, frequented by King Gustav III, which opened in the seventeenth century. Nowadays it's not uncommon for the 'Medevi-square' to play a prominent visual role in the presentation and promotion of Sweden abroad."
4 Roots and Routes
Alexander van Dongen, curator at the Boijmans van Beuningen Museum in Rotterdam, writes, "Roots are in fact routes, because I don't believe things have a single origin. The phenomenon of appropriation is an important factor because, after a period of familiarizing, people are inclined to appropriate things that come from elsewhere. It has to do with identity, desire and semiotics, and a range of sociological processes. Official history is inclined to 'forget' the ongoing, century-old traditions of cultural contacts and exchange. It's much more interested to trace transcultural paths and the historical reception of culture. If, for example, you look at fairy tales, you see they are always coloured by international usage. Take a certain fairy tale and situate it, just like a material object, within the context of its own production, reception and recycling, and it turns out to be a trustworthy way of understanding the role of objects in the construction of cultural identities. If you deconstruct a fairy tale into its component parts and examine the different narrative motives and elements, it will clearly show itself to be a complex pattern of traditional as well as newly introduced story lines. I always look at material objects this way. Do you know the Chinese version of Cinderella?"

5 BB-square
Brigitte Bardot was married in 1959 to Jacques Charrier in a pink and white checked linen Vichy dress designed by Jack Esterel. In the years that followed the pattern won in popularity and even now, many people still call it the BB-square.

6 Rupert Sheldrake
Rupert Sheldrake is a biologist. With his book A New Science of Life (1981), he embarked on a series of theoretical texts that have implications both within and beyond the biological research field.

||||||||||||||||||||||||||||||| DUTCH VERSION:

Maaike Gottschal (MG): Waar komt jouw interesse voor Brabants Bont vandaan?

Yvonne Dröge Wendel (YDW): In 1992 was ik op reis in India, waar ik op een markt in Mysore Brabants Bont tegenkwam. De markthandelaar beweerde dat de herkomst van de stof in India lag, terwijl ik van mening was dat de stof uit Europa geïmporteerd was. Er ontstond een discussie. Weer in Nederland besloot ik anderen met de herkomstvraag van dit roodwitte ruitpatroon te confronteren. Iedereen bleek daar verschillende ideeën over te hebben.

MG: Welke ideeën over de herkomst bestaan er zoal?

YDW: De Duitsers zeggen dat de stof uit Beieren komt, terwijl Italianen menen dat de stof uit Noord Italië komt. Nederlanders noemen Brabant, Engelsen verwijzen naar Gingham2. Het patroon wordt bijna overal ter wereld aangetroffen. Opvallend is dat men heel nauwkeurig is in het benoemen van de plek van herkomst.

MG: Hoe zit het met de betekenis en het gebruik van het patroon in de verschillende landen?

YDW: In Europa blijken veel mensen het patroon te associëren met het authentieke, bijvoorbeeld met de landelijke keuken en picknick. In Japan heeft de stof een spirituele betekenis. Daar worden boeddhabeelden met de stof omhuld en op graven geplaatst om aan te geven dat er een kind overleden is. In Indonesië wordt de ruitstof geassocieerd met de symboliek van goed en kwaad. De kleuren staan voor de strijdende krachten van het goed en kwaad. Daar waar de ene kleur de andere overlapt, vinden de twee elkaar. De mannelijke goden worden in een zwart-witte variant afgebeeld, de vrouwelijke in een roodwitte. In Zuid-Afrika wordt de stof, die geïmporteerd is door de Engelsen, gebruikt in het schooluniform voor kinderen. De stof wordt nog daar steeds met de Engelse kolonisatie geassocieerd. De Masaii, een volk uit Afrika, kent er een andere betekenis aan toe. Zij beweren dat het patroon hen al duizenden jaren toebehoort. Het werd al door hun herders gedragen en is langzaamaan opgegaan in de nationale dracht. Zij dragen het als bedekking van het bovenlichaam. Een nabij wonende stam, de Samburu, is geheel gehuld in boerenbont. Hetzelfde geldt voor de leden van de Dagara familie, die voornamelijk in de provincie Bafoedji wonen vlakbij de grens van Burkina Faso en Ghana in West-Afrika.

MG: Hoe verloopt een dergelijke toe-eigening van de stof in een bepaalde cultuur?

YDW: In Zweden, bijvoorbeeld, bestond er in de zeventiende eeuw een politieke beweging, die zich verzette tegen de luxe aan het Franse hof3. Men koos uit politiek bewustzijn voor een roodwit geruite bedekking van meubels in plaats van brokaat en goud.

MG: Revolutionair Brabants Bont?

YDW: Ja, met als gevolg dat het patroon in Scandinavië in de loop van de tijd vaak geassocieerd werd met vooruitstrevend denken. Dit verschilt van de Europese interpretatie met haar gebruikelijke traditionele associaties.

MG: Wat is het officiële herkomstverhaal aldus de textielhistorische boeken?

YDW: Ook daarin staat geen eenduidig verhaal. Als je het een textielhistoricus uit Italië vraagt, vertelt deze een ander verhaal dan de Engelse historicus. Beide verbinden aan het onderzoek een andere tijdslijn. Een gangbaar verhaal in Engeland is dat de oorsprong van het patroon in het Engelse dorpje Gingham ligt. Vanuit Engeland is het vervolgens naar India geëxporteerd om het daar te laten weven en zo is het verder over de wereld verspreid. Een andere vaak genoemde herkomst is Frankrijk, waar deze stof Vichy heet naar de plaats van productie. Voor mij klinkt het zeer onwaarschijnlijk dat de Engelsen of Fransen de eersten waren. In de tijd dat er in India allang ingewikkelde patronen geweven werden, liep men in Engeland ---- nog rond in berenvellen. Ik geloof zelf meer in het idee van ‘roots are routes’4.

MG: Je begon je onderzoek met de intentie om de herkomst van dit patroon te achterhalen. Wat is jouw idee over herkomst of cultureel eigendom naar aanleiding van de verschillende theorieën waarmee je werd geconfronteerd?

YDW: Ik heb ooit textielgeschiedenis gestudeerd in de overtuiging dat het mogelijk is de verspreiding van stoffen tot de oorsprong te traceren is. Ik dacht dat er lineaire verbanden gelegd konden worden. Het onderzoek naar dit stofpatroon maakt duidelijk dat dit een naïef uitgangspunt is. Iedereen koppelt ideeën van herkomst en gebruik aan het eigen referentiekader. Culturele betekenis wordt vaak ontleend aan een klein onderdeel of tijdsfragment van de geschiedenis. Als er voldoende promotie gemaakt wordt voor het toegeëigende product binnen een bepaalde cultuur, wordt het voor de meeste mensen vanzelfsprekend dat de origine van het product daar ook ligt.

MG: Zoals met de Hollandse tulpen. Zou je kunnen stellen dat de culturele identiteit van een product meer met lokale en contextuele toe-eigening en promotie van doen heeft dan met origine?

YDW: Er kleeft een zeker sentiment aan culturele symboliek. De betrokkenheid met deze nationale symbolen is vaak emotioneel. Mensen worden woedend als je de authenticiteit van hun ‘cultureel eigendom’ in twijfel trekt. Discussies over cultureel eigendom en herkomst zijn vaak te beladen. De eenvoud van dit ‘universal pattern’ maakt het wel mogelijk om deze complexe thema’s te bespreken. Door de vele verschillende verhalen over de herkomst van het roodwit geruite patroon, maakt dit project vooral duidelijk dat het onmogelijk is aan één verhaal vast te houden. Het project toont dat onze manier van denken veelal gebaseerd is op een valsheid van geschriften en altijd gekoppeld is aan menselijke emoties en interpretaties. Het onderzoek naar de herkomst is te zien als een soort mathematische formule over hoe ideeën over authenticiteit nu eigenlijk ontstaan. Eveneens symboliseert dit patroon haar eigen geschiedenis als het ware ook formeel: Daar waar de twee kleuren elkaar overlappen, manifesteert zich het roodwit geblokte patroon als deel van de culturele identiteit. Over Brabants Bont wordt je niet geacht diep na te denken, maar ik zie dit project als een mooie aanleiding om het denken over kwesties als bijvoorbeeld cultureel eigendom en authenticiteit te stimuleren. Hoe functioneert het verlangen om uniek te willen zijn, hoe correct is geschiedenis? Hoe belangrijk zijn objecten en symbolen in de constructie van een culturele identiteit ?

MG: Dwars door het verhaal van cultureel eigendom lopen ook de modieuze of politieke rages van het boerenbont, zoals de rage die werd ontketend door de geruite trouwjurk van Brigitte Bardot5 en de populaire toe-eigening van de Londonse homobeweging.

YDW: Vandaar ook de titel van het project ‘universal pattern’. Het voorkomen en divers gebruik van het roodwitte ruitpatroon is zo onwaarschijnlijk groot dat er volgens mij meer aan de hand is. Daarom heb ik het gegeven ook aan wetenschappers voorgelegd. In plaats van je te fixeren op het lokale kun je ook denken vanuit andere disciplines zoals bijvoorbeeld vanuit de biologie, waarbij een beeld van het pure gefabriceerd wordt door onze genen of hersenstructuur. Het Brabants Bont als een soort binaire code, een software structuur die gaat over pure ordening. In een bijdrage aan de website wordt gesuggereerd dat het universele te vinden is in de roodwit verbinding die refereert aan ons bloed en onze botten. Vorige zomer heb ik een lang gesprek gehad met Rupert Sheldrake6. Hij heeft de theorie ontwikkeld van de amorfe velden, waarbij iets dat zich aan de ene kant van de wereld ontwikkelt vanzelf ook aan de andere kant van de aarde ontstaat. Volgens hem is dit weefpatroon iets dat in ons universeel geheugen vastligt. Na het ontstaan van de weeftechniek volgde het ruitpatroon als vanzelf. De kans dat men na enige tijd vijf witte en vijf rode draden ging gebruiken was aanwezig en het patroon kon op meerdere plaatsen onafhankelijk van elkaar ontstaan. Sheldrake stelde voor om een ander ‘universal pattern’-experiment uit te voeren, waarbij op verschillende locaties mensen zonder kennis van het weven aan het werk werden gezet. Het is dan de vraag hoe lang het zou duren voordat het roodwitte patroon verschijnt.